Tanım
Bel fıtığı, bel bölgesindeki omurgalar arasında, amortisör görevi gören içi jölemsi dışı bağ doku ile çevrili disklerin omurilik kanalına doğru kayması veya yırtılması ile meydana gelen bir rahatsızlıktır.
Bel bölgesi L1 den başlayıp L5 e kadar devam eden beş adet omur ve disklerden meydana gelen bir yapıdır. Bel omurga bölgesinde vücut ağırlığının büyük çoğunluğunu taşıyan bölgedir. Bu nedenle günümüzde bel fıtığı en sık rastlanan hastalıklardan biridir. Çoğu zaman belirti vermeden seyredebilir. Kayan ya da yırtılan diskin omurilik kanalından geçen sinirlere baskı yapması sonucu ağrıların artması ile fark edilen bir rahatsızlıktır.
Nedenleri
Yaş, yaşlanmaya bağlı disklerde sıvı azalması, aşınma ve yıpranma sonucu diskler yırtılmaya daha yatkın hale gelir. Bu da yaş faktörünün bel fıtığı olma ihtimalini arttırdığını gösterir.
Kilo, aşırı vücut ağırlığı, alt sırttaki diskler üzerinde ekstra strese sebep olur.
Ağır Kaldırmak. Uygun olmayan pozisyonlarda ağır yük kaldırmak bel fıtığına yol açan yaygın sebeplerdendir.
Meslek. Fiziksel olarak zorlu işlerde çalışan kişilerde sırt ve bel problemleri riski daha yüksektir. Tekrarlayan ve sık yapılan kaldırma, çekme, itme, yana doğru bükülme hareketleri bel fıtığı riskini arttırır.
Sigara içmek — yapılan bazı çalışmalarda sigara içmenin disklerde oksijen beslenmesini azalttığı ve disklerin daha kolay yırtıldığı düşünülmektedir.
Kas zayıflığı — en temel sorun bel grubu kaslarının zayıflığıdır. Bel kasları zayıf olduğu için omurgalara binen yük artıyor ve bu da disklerin sıkışmasına ve yırtılmasına neden oluyor.
Belirtiler
Bel fıtığı genel olarak kalçalara, bacaklara ve ayaklara yayılan ağrı ile kendini gösterir. Genel olarak belirtileri şu şekildedir:
Bel ağrısı — tek başına bir bel fıtığı belirtisi değildir. Belde mekanik kaynaklı kas ağrısı da olabilir. Bu nedenle birkaç belirti bir arada değerlendirilmelidir.
Kalça, bacak ve ayaklarda ağrı — bel fıtığı genel olarak yayılan bir ağrı yapar. Bunun nedeni ise fıtığın omur ilik kanalına girerek baskı yaptığı sinirin kalça, bacak ve ayakta uzandığı yerlerde yayılan bir ağrıya neden olmasıdır.
Bacaklarda veya ayaklarda karıncalanma ve uyuşukluk
Kas güçsüzlüğü — etkilenen sinirin uyarı götürdüğü kaslar zayıflama eğilimindedir.
Bel hareketlerinde zorlanma — bazı hareketlerde fıtık zorlandığı için bu hareketlerde şiddetli ve yayılan bir ağrı olabilir.
Oturup kalkarken ağrı — oturur pozisyondan kalkarken omurgaya binen yük çok arttığı için bel fıtığı olan kişilerde zorlanma ve şiddetli ağrı olabilir.
Ayak sürüme — bel fıtığının ilerlemiş seviyelerinde güçsüzlükten dolayı bacağı kaldıramama durumu ve bunun sonucunda ayak sürüme olabilir.
İdrar tutama — bel fıtığının en ileri seviye belirtilerinden biridir.
Tanı ve Teşhis
Bel fıtığı teşhisinde fiziksel muayene önemli bir yer almaktadır. Doktor fiziksel muayene esnasında hastanın öyküsünü alarak kas gücünü, ağrı lokalizasyonu ve dağılımını, kas reflekslerini kontrol eder.
Fizik muayene sonrasında MR, BT gibi görüntüleme yöntemleri ile fıtıklaşmış disk net bir şekilde görülebilir.
Çoğu zaman görüntüleme yöntemlerinde fıtık görüldüğü halde hastaların şikayeti fıtıktan kaynaklı olmamaktadır. Bu nedenle tek başına MR, BT bulguları yeterli olmamaktadır. Bu noktada fiziksel muayene çok önemlidir. Hastanın fiziksel testleri bel fıtığı şüphesi taşıyor ve MR, BT görüntülerinde fıtık görülüyor ise bel fıtığı teşhisi konulur.
Tedavi
Yapılan son çalışmalarda bel fıtığı vakalarının %90 ından fazlası cerrahi gerekmeden tedavi edilebilmektedir. Bu tedavi yöntemleri de şu şekildedir;
İstirahat, bel fıtığından kaynaklı ağrıların azalmasında yardımcı olur
İLAÇLAR, ağrı kesici, nöropatik ilaçlar, kas gevşeticiler, kortizon enjeksiyonları ağrı şikayetinin azalmasında yardımcı olur.
Fizik Tedavi, bel fıtığı tedavisinde ciddi bir yere sahiptir. İlaçlar ağrıyı keser ama problem orda devam ettiği için probleme yönelik bir tedavi alınması gerekmektedir. Fizik tedavide uygulanan sıcak ajanlar ağrı azalmasında etkili olur. Sonrasında yapılacak uygun egzersiz programları ile bel ve gövde kısmındaki kasların kuvvetlendirmesi amaçlanır.
Kayropraktik tedavi, spinal maniplayonun bel ağrısı için etkili oldığu yapılan çalışmalarla gösterilmiştir. Özel teknikler ve pozisyonlamalar ile bele yapılan ani itmeler baskıya maruz kalan sinirde rahatlama yaparak şikayetlerin azalmasında yardımcı olur.
Akupunktur Kuru İğne, yapılan bazı çalışmalar kuru iğne uygulamasının kronik sırt ve bel ağrılarını hafiflettiğini göstermektedir.
Kinesiolojik Bantlama, omurgaya binen yükü azaltmak ve kaslara destek olmak için doğru teknikle yapılan bantlama korse etkisi göstererek ağrı şikayetinin azaltılmasında yardımcı olmaktadır.
Biz Ne Yapıyoruz
Doktorumuz tarafından bel fıtığı tanısı konan hastamıza öncelikle ağrının azalması için doktorumuz ihtiyaca göre enjeksiyon, kuru iğne uygulamalarını yapıyor. Sonrasında uygun tedavi protokolünü çizerek fizyoterapistimize yönlendiriliyor.
Alanında uzman fizyoterapistimizle ihtiyaç duyan ve doktorumuzun uygun gördüğü hastalara bel, boyun ve sırtta dahil olmak üzere omurgaya kayropraktik uygulama yapıyoruz.
Kayropraktik uygulama ile ağrının azalması ve omurga hizalanması sağlandıktan sonra bel bölgesindeki gergin kasların gevşemesi ve omurganın rahatlaması için mobilizasyon tekniklerini kullanıyoruz.
Mobilizasyon teknikleri ile gevşeme sağlandıktan sonra esas problem olan bel bölgesini saran kasların kuvvetlendirilmesi için uygun egzersiz programlarını uyguluyoruz. Burda tamamen kişiye özel ve üç boyutlu egzersizler olmasına dikkat ediyoruz. Çünkü hastalık yoktur hasta vardır söylemine dayanarak egzersizlerin tamamen kişiye özel olması gerektiğinin bilincindeyiz ve kişiye özel egzersiz programları uyguluyoruz.
Kas kuvvetlenmesini sağladıktan sonra tam memnuniyet ile hastamızı uğurluyoruz ve uzaktan takip etmeye devam ediyoruz.