Tanım
Skolyoz, omurganın öne-arkaya bakıldığında düz olması gereken hattının yana doğru eğrilmesi ve çoğu zaman aynı anda kendi ekseninde dönmesiyle ortaya çıkan bir duruş bozukluğudur. Omurga tek bir düzlemde değil; öne-arka, yana ve dönme olmak üzere üç boyutta şekil değiştirir. Bu nedenle skolyozu yalnızca önden çekilmiş bir görüntüye bakarak değerlendirmek yeterli olmaz.
Üç boyutlu (3D) skolyoz fizyoterapisi, omurgadaki bu eğrilik ve rotasyonu üç düzlemde birden ele alan, cihazlara değil kişinin kendi hareketine ve nefesine dayanan bir yaklaşımdır. Amaç, eğriliğin ilerlemesini yavaşlatmak, mevcut duruşu dengelemek ve kişinin günlük yaşamdaki simetrisini iyileştirmektir.
Nedenleri
- İdiyopatik skolyoz — vakaların büyük çoğunluğunda net bir neden bulunamaz; en sık büyüme çağındaki çocuk ve ergenlerde görülür.
- Yapısal nedenler — doğuştan gelen omur şekil bozuklukları (konjenital skolyoz) omurganın gelişimini etkileyebilir.
- Nöromusküler nedenler — bazı kas ve sinir sistemi hastalıkları omurga çevresindeki kas dengesini bozarak eğriliğe yol açabilir.
- Duruş ve alışkanlıklar — uzun süreli tek yönlü çalışma, ağır ve tek taraflı yük taşıma gibi etkenler yapısal olmayan eğrilikleri belirginleştirebilir.
- Kas dengesizliği — omurganın bir tarafındaki kasların gergin, diğer tarafındakilerin zayıf olması eğriliği besleyen önemli bir etkendir.
Belirtileri
- Omuzların, kürek kemiklerinin veya kalçaların iki tarafta farklı yükseklikte olması
- Öne eğilindiğinde sırtın bir tarafında belirginleşen kabarıklık
- Belde ve sırtta zamanla artan yorgunluk ve ağrı
- Kıyafetlerin bir tarafa doğru kaçması, duruşta gözle görülür asimetri
- İleri vakalarda nefes kapasitesinde azalma hissi
Tedavi
Skolyoz tedavisinde amaç, herkese aynı programı vermek değil; eğriliğin tipine, yönüne ve derecesine göre kişiye özel bir plan çıkarmaktır. Hafif ve orta dereceli birçok vakada, uygun bir egzersiz programı ile eğriliğin ilerlemesi yavaşlatılabilir ve duruş dengelenebilir. Cerrahiyi her zaman son çare olarak görürüz.
Bu noktada üç boyutlu egzersiz yaklaşımı öne çıkar. İnsan vücudu üç boyutludur; bu yüzden standart, herkese uyan egzersizler yerine, kişinin eğrilik desenine göre planlanmış, nefes ve kuvvetlendirmeyi birleştiren egzersizler uygulanır. Doğru nefes ile eğriliğin çökük tarafı açılırken, zayıf kaslar kuvvetlendirilir ve gergin kaslar gevşetilir.
Biz Ne Yapıyoruz?
Öncelikle doktorumuz detaylı bir fiziksel muayene yapar; eğriliğin yönünü, derecesini ve rotasyonunu değerlendirerek kişiye özel tedavi protokolünü çıkarır. Tek başına görüntüleme değil, muayene ile birlikte bütüncül bir değerlendirme esastır.
Gergin kas gruplarına mobilizasyon, klinik masaj ve uygun vakalarda manuel terapi uygulayarak omurga çevresindeki dengesizliği azaltırız. Kaslar rahatladıktan sonra esas işe, yani üç boyutlu ve tamamen kişiye özel egzersizlere geçeriz. APPI metodunu temel alarak nefes ve kuvvetlendirme egzersizlerini birleştirir, eğriliği dengeleyen doğru duruşu adım adım oturtmayı amaçlarız.
Seansları, kazanılan duruşun gün içine yayılmasına yardımcı olması için kinezyolojik bantlama ile bitiririz. 'Hastalık yoktur, hasta vardır' ilkesiyle her danışanımızı kendi eğrilik desenine göre takip eder, süreci uzaktan da izlemeye devam ederiz.